Kijk eens in de spiegel: werk je nog altijd in Excel?
Er lopen twee soorten mensen rond in onze bedrijven. De ene groep is lyrisch over tools zoals Claude Code en Codex en zit er tot laat mee bezig. De andere kijkt de kat uit de boom en werkt zoals tien jaar geleden.
Wat mij opvalt is wie er in dat eerste kamp zit. Zelden wie je zou verwachten.
De eigenaars zijn de believers
Het zijn de eigenaars van de KMO's zelf die het hardst enthousiast zijn. Niet de IT-afdeling, niet de werknemers.
Logisch eigenlijk. Zij hebben altijd de facturen betaald. Voor elke aanpassing aan de website, voor elke wijziging aan de software, voor elk stuk maatwerk dat maanden duurde. Nu ze zelf met die tools in aanraking komen, zien ze dat ze veel zelf kunnen maken. Een website. Een tool die mails uitleest en sorteert. Een machine die offertes samenvat. En wie wat verder gaat, bouwt zwaardere dingen.
En als zo'n eigenaar dan tien Claude-abonnementen aan zijn team geeft, is het helemaal feest.
De magazijnier en zijn hobby
Een verhaal dat ik vorige week vrijdag zelf hoorde. Geen kleine speler: bergen data, kantoren in Limburg en in New York, gerund door twee vrouwen.
Daar werkt een magazijnier die vroeger websites bouwde als hobby. Hij kreeg van de eigenaars de tools om zich daar volledig in uit te leven, en bouwde in een ruk de volledige bedrijfswebsite. Op vier weken stond die live. Een van de eigenaars zei me dat ze haar werknemers nog nooit zo gelukkig had gezien.
Bij een ander bedrijf staat een van de eigenaars plots om zes uur 's morgens op kantoor. Niet omdat het moet. Ze is problemen aan het oplossen waar ze al meer dan tien jaar mee worstelt, en dat gaat nu in een week.
Dit zijn geen cowboys die alles in een chatbot kieperen. Die eigenaars wisten hoe ze met hun data moesten omgaan. Ze kenden haarfijn het verschil tussen "dit is gemaakt met AI" en "dit is AI". Dat verschil is belangrijk, want een tool die je zelf bouwt met AI draait op jouw voorwaarden, met jouw data waar jij ze wil hebben.
Dat is wat er gebeurt. Problemen die weg raken. Die offerteflow die vroeger duizend klikken vroeg, is er nu drie. En zo zijn er nog tientallen.
De mens staat daarbij nog altijd centraal. Wat het verschil maakt is de domeinkennis van die magazijnier, die calculator, die drukker. De tool geeft die kennis eindelijk vleugels.
En dan het andere kamp
Daartegenover staan de bedrijven die er niet mee bezig zijn. Schrik aangepraat, door ik weet niet wie, voor dataverlies of erger. Terwijl de bedrijven die er wel mee bezig zijn net bewijzen dat je veilig kan werken als je weet wat je doet.
Veel bedrijven sturen nog altijd Excelbestanden rond die rechtstreeks uit hun systeem getrokken zijn. Dat lijkt onschuldig. Voor je het weet circuleren er vijf versies, zijn de gegevens verouderd en zit er iemand alles manueel over te tikken. Het gebeurt vaker dan je denkt.
Kijk dan eens eerlijk in de spiegel. Zit je nog altijd alles in Excel te registreren? Dan ben je verkeerd bezig. Waar jij twee dagen over doet, doet je concurrent op dit moment in twintig minuten. En die tijd steekt hij in dingen die er wel toe doen: klanten en kwaliteit.
Gooi die Excels intussen vooral niet weg. Daar zit jarenlang opgebouwde kennis in. Uitzonderingen, klantafspraken, werkwijzen, beslissingen die nergens anders netjes staan. Dat werk is niet weg, het is je vertrekpunt. Je Excel is eigenlijk je eerste minidatabase, en met AI bouw je die stap voor stap om tot iets echts.
En de leveranciers dan?
Door AI wordt het veel laagdrempeliger om zelf digitale oplossingen te bouwen. En volgens mij gaat dat bedrijven net doen beseffen hoeveel er eigenlijk mogelijk is, en hoeveel digitalisering hen kan opleveren.
Dat lijkt op het eerste gezicht misschien slecht nieuws voor websitebouwers, softwareleveranciers en andere digitale dienstverleners. Ik denk eigenlijk het tegenovergestelde. Ik voorspel net meer werk, alleen zal een deel van dat werk er anders uitzien.
Een ondernemer die vandaag met AI zelf een kleine tool, website of automatisering in elkaar zet, ontdekt onderweg vaak ook de grenzen ervan. Wat begint als "ik probeer dit zelf even" kan uiteindelijk leiden tot de vraag: hoe maken we dit beter, veiliger, schaalbaar en geintegreerd met de rest van ons bedrijf?
En daar ligt volgens mij net een enorme kans voor leveranciers. Niet langer noodzakelijk voor elke kleine aanpassing, maar wel voor de complexere vragen: hoe zetten we dit professioneel op? Hoe zorgen we dat het veilig is? Hoe koppelen we het aan onze bestaande systemen? Hoe maken we er iets van dat echt werkt voor het bedrijf?
AI maakt digitalisering toegankelijker. En net daardoor denk ik dat meer bedrijven zullen ontdekken dat investeren in digitalisering wel de moeite waard is.
De vraag naar leveranciers verdwijnt dus niet. Ze verschuift. En wie die verschuiving begrijpt, krijgt volgens mij alleen maar meer werk.
Wat betekent dit voor de grafische industrie?
Wij zitten er middenin en we kijken actief hoe we dit kunnen sturen. Met Printelligence, gericht op de werkvloer van een drukkerij, en daarnaast met oplossingen op maat voor bedrijven die verder willen gaan.
Ook voor mezelf en voor het VIGC is dit een nieuwe oefening. Als consultant kunnen we nu zelf in een keer van alles maken. Een AI-computer bouwen, een Linux-server opzetten, een complete tool in elkaar steken. Waar ons werk vroeger eindigde bij een advies en een doorverwijzing, kunnen we vandaag gewoon zelf een proof of concept neerzetten. Blijven we adviseren, bouwen we mee, of allebei? Ik weet het eerlijk gezegd nog niet, en ik leg die vraag hier dan ook open op tafel.
Door dat onderzoek ben ik in zes maanden vooral ontzettend veel gaan bijleren over AI. Ik heb niet het gevoel dat ik ineens specialist ben, wel dat ik er een soort permanente leraar bij heb gekregen.
Iemand aan wie ik op elk moment iets kan vragen. Die eindeloos kan uitleggen, me helpt verbanden te zien en me vaak alweer naar een volgende vraag brengt. Dat maakt dat ik het gevoel heb dat ik de voorbije zes maanden sneller en breder heb geleerd dan ooit tevoren.
Soms sta ik er zelfs veel te vroeg voor op, gewoon omdat ik iets wil uitzoeken en het te interessant is om te laten liggen.
En blijkbaar ben ik niet de enige die dat zo ervaart. Veel mensen beschrijven AI als een persoonlijke tutor of leerpartner. Ik snap ondertussen heel goed waarom.
Ik heb er intussen ook al een paar problemen mee opgelost. Voorlopig vooral die van mezelf. ;-)
Dus: kijk in de spiegel
In welk kamp zit jij? Laat het weten in de comments of stuur me een bericht. En wil je weten waar je concreet kan beginnen in jouw drukkerij: daar gaat een volgende nieuwsbrief over.